جنگ ایران و آمریکا؛ گزارش تحولات نظامی و سیاسی بیستوچهار ساعت گذشته ( 5 مرداد)
جنگ ایران و آمریکا که از پایان ماه فوریه سال جاری میلادی میان ایالات متحده، اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران در جریان است، در بیستوچهار ساعت گذشته وارد مرحلهای تازه شده است. پس از سیزده شب پیاپی حملات هوایی آمریکا به اهداف ایرانی، فرماندهی مرکزی آمریکا برای دومین شب متوالی از اعلام عملیات تازه خودداری کرد. این وقفه همزمان با پیشرفت گفتوگوهای دیپلماتیک میان عمان و ایران درباره تنگه هرمز رخ داده است.
جنگ ایران و آمریکا؛ توقف حملات آمریکا در دو شب اخیر
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) از بامداد شنبه، برای نخستینبار پس از سیزده شب متوالی، از اعلام حمله تازه به خاک ایران خودداری کرد. سخنگوی وزارت بهداشت ایران، حسین کرمانپور، این آرامش نسبی را در شبکههای اجتماعی تأیید کرد. این وقفه در شب یکشنبه نیز ادامه یافت.
به گفته منابع آگاه در منطقه، این توقف با سفر یک هیئت دیپلماتیک عمانی به تهران همزمان بوده و بهنظر میرسد بهطور عمدی برای فراهم کردن فضای لازم برای مذاکرات صورت گرفته است. کاخ سفید و سنتکام درباره این ارزیابی اظهارنظر نکردهاند.
سخنگوی ارتش ایران، محمد اکرامینیا، اعلام کرد که تهران نیز عملیات تلافیجویانه خود علیه پایگاههای متحدان آمریکا را متوقف کرده است. او گفت که راهبرد ایران در این جنگ ماهیتی تلافیجویانه داشته و با توقف حملات آمریکا، عملیات ایران نیز متوقف شده است. با این حال، ارتش ایران هشدار داد که در صورت از سرگیری حملات آمریکا، دامنه درگیری گسترش خواهد یافت.
جنگ ایران و آمریکا؛ مناطقی از ایران که در دور اخیر هدف حملات آمریکا قرار گرفت
در آخرین شب از سیزده شب پیاپی بمباران، رسانه ملی ایران (صداوسیما) گزارش داد که موشکهای آمریکایی شهرهای اهواز، بندرعباس، امیدیه، قشم و اندیمشک را هدف قرار دادهاند. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد هدف از این حملات، تضعیف توانایی ایران در تهدید کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز بوده است.
در استان خوزستان، یک حمله موشکی به اطراف شهر اهواز دستکم چهار کشته و پنج زخمی برجای گذاشت. معاون استاندار خوزستان، ولیالله حیاتی، این آمار را به خبرگزاری ایرنا اعلام کرد.
همچنین یگان دریایی سپاه پاسداران موسوم به «شهدای سیدالشهدا» در شهر زیبانکار، در استان گیلان در شمال کشور، هدف حمله آمریکا قرار گرفت. به گفته مقام محلی استان، این حمله بخشی از تجهیزات این مجتمع را آسیب زده است.
بر پایه آمار وزارت بهداشت ایران، حملات آمریکا از بیستوهفتم ژوئن تا بیستوچهارم ژوئیه، پنجاهونه کشته و ششصدوشصتوشش زخمی در پی داشته که در میان کشتهشدگان شش زن و سه کودک نیز حضور داشتند. مقامهای ایرانی میگویند مجموع کشتهشدگان حملات آمریکا و اسرائیل از آغاز جنگ به بیش از سههزارو پانصد نفر رسیده است.
جنگ ایران و آمریکا؛ کشورها و مناطقی که هدف حملات ایران قرار گرفتند
در آخرین شب از سیزده شب پیاپی بمباران، رسانه ملی ایران (صداوسیما) گزارش داد که موشکهای آمریکایی شهرهای اهواز، بندرعباس، امیدیه، قشم و اندیمشک را هدف قرار دادهاند. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد هدف از این حملات، تضعیف توانایی ایران در تهدید کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز بوده است.
در استان خوزستان، یک حمله موشکی به اطراف شهر اهواز دستکم چهار کشته و پنج زخمی برجای گذاشت. معاون استاندار خوزستان، ولیالله حیاتی، این آمار را به خبرگزاری ایرنا اعلام کرد.
همچنین یگان دریایی سپاه پاسداران موسوم به «شهدای سیدالشهدا» در شهر زیبانکار، در استان گیلان در شمال کشور، هدف حمله آمریکا قرار گرفت. به گفته مقام محلی استان، این حمله بخشی از تجهیزات این مجتمع را آسیب زده است.
بر پایه آمار وزارت بهداشت ایران، حملات آمریکا از بیستوهفتم ژوئن تا بیستوچهارم ژوئیه، پنجاهونه کشته و ششصدوشصتوشش زخمی در پی داشته که در میان کشتهشدگان شش زن و سه کودک نیز حضور داشتند. مقامهای ایرانی میگویند مجموع کشتهشدگان حملات آمریکا و اسرائیل از آغاز جنگ به بیش از سههزارو پانصد نفر رسیده است.
جنگ ایران و آمریکا؛ کشورها و مناطقی که هدف حملات ایران قرار گرفتند
در دور اخیر تشدید درگیری، ایران عملیات تلافیجویانه خود را متوجه کشورهای میزبان پایگاههای نظامی آمریکا کرد، نه سرزمین ایالات متحده. ارتش ایران اعلام کرد پهپادهای انتحاری کمیکاز از نوع «عرش» را علیه مخازن سوخت، انبارهای تجهیزات و سکونتگاههای نظامی آمریکا در پایگاه هوایی عیسی در بحرین بهکار گرفته است.
در اردن، ارتش ایران حمله پهپادی به آشیانههای هواپیما، سولههای تعمیر و نگهداری و سکونتگاههای پایگاه الازرق را اعلام کرد. ارتش اردن نیز تأیید کرد که هفت موشک و شش پهپاد ایرانی توسط پدافند هوایی و جنگندههای این کشور رهگیری شدهاند. طبق اعلام پنتاگون، در همین دور از حملات، دو سرباز آمریکایی در پایگاه هوایی مؤفق سلطی در اردن کشته شدند.
در کویت، ارتش ایران از پرتاب پهپاد به سمت انبارهای تجهیزات در کمپ الجابر و محل استقرار نیروهای آمریکایی در کمپهای دوحه و العریفجان خبر داد. سپاه پاسداران نیز مدعی شد پایگاه هوایی علی السالم را هدف قرار داده و به انبار مهمات این پایگاه آسیب رسانده است.
در اقلیم کردستان عراق، نیروهای ائتلاف بینالمللی پنج پهپاد را در آسمان شهر اربیل، محل استقرار پایگاه هوایی اربیل و کنسولگری آمریکا، رهگیری و منهدم کردند. گروههای نزدیک به ایران در عراق پیش از این نیز بارها پایگاههای آمریکایی در این منطقه را هدف قرار داده بودند.
جنگ ایران و آمریکا؛ درگیری موازی در دریای سرخ و یمن
در حاشیه جنگ ایران و آمریکا، حوثیهای یمن که از حمایت ایران برخوردارند، تأسیسات نفتی شرکت آرامکو در شهرهای جیزان و ینبع در عربستان سعودی را هدف موشکها و پهپادهای خود قرار دادند. سخنگوی نظامی حوثیها، یحیی سریع، از این عملیات بهعنوان واکنش به حمله هوایی عربستان به شهر ساحلی الحدیده یاد کرد.
وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، در مصاحبهای با روزنامه دولتی ایراندیلی تأکید کرد که راهحل نظامی برای بحران یمن و تنگه بابالمندب وجود ندارد و خواستار گفتوگو شد. او همچنین گفت مسئولیت حوادث این منطقه را نمیتوان صرفاً متوجه ایران دانست.
پاکستان نیز در تماسی تلفنی میان وزرای خارجه دو کشور، از عربستان و حوثیها خواست از تشدید تنش پرهیز کنند. با این حال، بالا رفتن ریسک امنیتی در بابالمندب باعث افت محسوس تردد کشتیهای تجاری در این آبراه شده است.
جنگ ایران و آمریکا؛ اظهارات مقامهای آمریکایی و بینالمللی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت خسارات وارده به کشتیهای آسیبدیده از حملات ایران، از محل داراییهای مسدودشده ایران در اختیار آمریکا جبران خواهد شد. او همچنین از احتمال هدف قرار دادن نیروگاهها و پلهای ایران در صورت تداوم درگیری سخن گفت، اما از پاسخ به این پرسش که آیا چنین اقدامی جنایت جنگی محسوب میشود یا نه، طفره رفت.
رئیسجمهور اوکراین، ولودیمیر زلنسکی، مدعی شد روسیه با در اختیار گذاشتن تصاویر ماهوارهای، به ایران در شناسایی پایگاههای آمریکا در خلیج فارس کمک کرده است. به گفته او، در نوزدهم و بیستم ژوئیه، چهار پایگاه هوایی در بحرین، اردن و کویت در محدوده رصد ماهوارههای روسی قرار داشتند.
وزیر دفاع آمریکا، پیت هگست، در جلسه استماع کنگره تأیید کرد که روسیه و چین در سطوحی، به ایران کمک میکنند، هرچند جزئیات آن را محرمانه توصیف کرد. اما ترامپ در پیامی جداگانه گفت که به اطمینان رهبران روسیه و چین درباره عدم فروش تسلیحات به ایران اعتماد دارد.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز تحریمهای تازهای علیه بابک زنجانی، فعال اقتصادی نزدیک به حاکمیت ایران، و شرکتهای وابسته به او اعمال کرد. اتحادیه اروپا نیز پنج قاضی دادگاههای انقلاب ایران و یک فرد فعال در حوزه جنگ سایبری را به دلیل نقض حقوق بشر تحریم کرد.
جنگ ایران و آمریکا؛ وضعیت تلفات نظامی و ابهام در آمار پنتاگون
وزارت دفاع آمریکا در جریان این هفته، آمار تلفات نظامی خود را دو بار تغییر داد؛ نخست هجده کشته و چهارصدوهشتادودو زخمی اعلام شد و سپس این رقم به چهارده کشته و چهارصدوبیست زخمی کاهش یافت. سخنگوی پنتاگون این تغییر را ناشی از یک خطای فنی موقت در پایگاه داده عنوان کرد.
در میان کشتهشدگان آمریکایی، هویت یکی از نظامیان کشتهشده در حمله به پایگاه هوایی مؤفق سلطی اردن، توسط پنتاگون تأیید شد. به گزارش رسانههای آمریکایی، نزدیک به صد نظامی آمریکایی نیز از ابتدای هفتم ژوئیه دچار جراحات، عمدتاً جزئی، شدهاند.
جنگ ایران و آمریکا؛ پیامدهای اقتصادی و کمبود مهمات دقیقهدف
به گفته منابع نظامی و اطلاعاتی آمریکا، سرعت مصرف رهگیرهای پدافند هوایی پیشرفته و مهمات دقیقهدف در این جنگ، نگرانیهای جدی در دولت آمریکا ایجاد کرده است. این موضوع، توان آمادهباش آمریکا برای رویارویی احتمالی با چین در منطقه هند و آرام را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
در بازار انرژی، ترافیک عبوری از تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و تنها شمار اندکی از نفتکشها از این آبراه عبور کردهاند. در مقابل، ترافیک تنگه بابالمندب پس از حملات حوثیها به کشتیهای سعودی، بهطور نسبی افزایش یافته است. قیمت جهانی نفت خام برنت پس از رسیدن به بیش از صد دلار در هفته گذشته، با کاهشی محدود مواجه شد.
چشمانداز مذاکرات
بنا بر گزارش منابع منطقهای، گفتوگوهای عمان و ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز و آبهای سرزمینی مربوطه، در مسیر مثبتی پیش میرود، هرچند طرفین برای رسیدن به توافق نهایی همچنان به زمان بیشتری نیاز دارند. رئیسجمهور آمریکا در جمع خبرنگاران کاخ سفید گفت تصور نمیکند ایران هنوز برای مذاکره آماده باشد، اما اعلام کرد آماده شنیدن پیشنهادهای طرف ایرانی است.
در مجموع، وضعیت جنگ ایران و آمریکا در بیستوچهار ساعت گذشته را میتوان دورهای از توقف نسبی عملیات نظامی و از سرگیری همزمان تلاشهای دیپلماتیک دانست. با این حال، هشدار مقامهای نظامی ایران درباره امکان گسترش دامنه درگیری، نشان میدهد این آرامش شکننده است و میتواند با کوچکترین تحول در میدان یا در میز مذاکره، دگرگون شود.
