شرکت بریتانیای بیایای سیستمز در نمایشگاه هوایی فارنبرو، پرنده رزمی خودران برونتاناکس را رونمایی کرد. این هواپیمای بدون سرنشین، نخستین پرنده رزمی همیار طراحیشده در بریتانیاست و قرار است نیروی هوایی سلطنتی این کشور را به سمت نسل ششم قدرت هوایی هدایت کند.
برونتاناکس در دسته پرندههای رزمی همیار یا CCA قرار میگیرد؛ گروهی از هواپیماهای بدون سرنشین که در کنار جنگندههای سرنشیندار پرواز میکنند و توان رزمی یگان را با هزینه کمتر افزایش میدهند.
Brontanax چیست و چرا اهمیت دارد؟
نام برونتاناکس برگرفته از واژه یونان باستان به معنای «شاه تندر» است. توسعه این هواپیما را واحد فالکونورکس بیایای سیستمز بر عهده داشته و تا کنون بهطور کامل از محل سرمایهگذاری داخلی شرکت، بدون کمک مالی دولتی، تأمین مالی شده است.
کار روی این پروژه از سال ۲۰۲۲ آغاز شده و شرکت تاکنون رقمی معادل چند صد میلیون پوند برای آن هزینه کرده است. بیش از پانصد کارمند بیایای سیستمز در مرکز وارتون واقع در لنکاشر روی برونتاناکس کار کردهاند و بیش از هفتاد و پنج شرکت بزرگ و کوچک بریتانیایی در زنجیره تأمین آن مشارکت دارند.
برونتاناکس همچنین از تجربه بیستوپنجساله بیایای سیستمز در حوزه سامانههای بدون سرنشین و از دستاوردهای برنامه پیشین تارانیس بهره برده است؛ برنامهای که فناوریهای مربوط به پرندههای رزمی رادارگریز و خودران را در بریتانیا آزمود.
مشخصات فنی برونتاناکس
این هواپیما دارای بال دلتاشکل و دمهای زاویهدار با طراحی کمرادار یا رادارگریز است. اندازه بدنه برونتاناکس نزدیک به هواپیمای آموزشی هاوک ساخت همین شرکت است و وزن حداکثر برخاست آن بیش از پنج تن گزارش شده است.
نمونه فعلی برونتاناکس با یک موتور تکپیشرانه از شرکت آمریکایی ویلیامز اینترنشنال کار میکند. بیایای سیستمز در حال همکاری با شرکت رولز-رویس است تا نسخههای بعدی این هواپیما از خانواده موتور اورفئوس رولز-رویس، بهعنوان پیشرانه بومی بریتانیایی، استفاده کنند.
مغز متفکر برونتاناکس یک سامانه مدیریت پرنده ساخت بیایای سیستمز است که بر پایه معماری آویونیک باز و قابل استفاده مجدد به نام پیرامید بنا شده است؛ این معماری در مالکیت وزارت دفاع بریتانیا قرار دارد.
طراحی برونتاناکس بهگونهای است که یک خلبان جنگنده تایفون یا یک فرمانده مأموریت میتواند از فاصله دور آن را هدایت و کنترل کند. این شیوه هدایت را در ادبیات نظامی «همیاری میان پرنده سرنشیندار و بدون سرنشین» مینامند.
طراحی باز و پیمانهای این پرنده امکان جایگذاری بارهای مختلف را فراهم میکند؛ از جمله تجهیزات جنگ الکترونیک، حسگرهای شناسایی و سلاحهایی که هماکنون در خدمت نیروی هوایی سلطنتی هستند. در فاز نخست، مأموریت اصلی برونتاناکس ارائه قابلیت جنگ الکترونیک و ضربه دقیق علیه اهداف هوایی و زمینی خواهد بود.
اگر به مقالههای هوانوردی علاقه دارید، میتوانید با مراجعه بهصفحه هوانوردی، از جدیدترین مقالههای این حوزه مطلع شوید.
برنامه استورم فایتر و جایگاه برونتاناکس در آن
دولت بریتانیا در طرح سرمایهگذاری دفاعی خود مبلغ سیصد میلیون پوند، معادل حدود چهارصد و یک میلیون دلار، را به برنامه استورم فایتر اختصاص داده است. هدف این برنامه، ساخت نخستین ناوگان پرندههای رزمی همیار خودمختار بریتانیا است.
برونتاناکس یکی از گزینههای اصلی برای تبدیلشدن به سکوی منتخب برنامه استورم فایتر به شمار میآید. نیروی هوایی سلطنتی میخواهد پیش از پایان سال ۲۰۲۷ توانایی پرواز مشترک یک پرنده رزمی همیار در کنار جنگنده تایفون را نشان دهد.
بر اساس اظهارات ژنرال هارو اسمیت، فرمانده نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا، این نیرو قصد دارد قابلیت برونتاناکس را در رزمایش ناتو با عنوان استدفست دیفندر در سال ۲۰۲۷ به نمایش بگذارد.
اکنون این هواپیما در مرکز وارتون در مرحله آزمایشهای زمینی قرار دارد و پس از آن وارد فاز آزمایش پرواز در فضای هوایی بریتانیا خواهد شد. نخستین پرواز برونتاناکس در نیمه نخست سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده و ورود آن به خدمت عملیاتی پیش از پایان این دهه، یعنی پیش از سال ۲۰۳۰ هدفگذاری شده است.
توسعه برونتاناکس همچنین بخشی از مسیر بلندمدت بریتانیا برای برنامه هوایی جنگی جهانی یا جیسیایپی است؛ برنامه مشترک بریتانیا، ایتالیا و ژاپن برای ساخت جنگنده نسل ششم. به گفته مقامات بریتانیایی، پرندههای همیار خودران مانند برونتاناکس نقشی مکمل برای این جنگنده آینده ایفا خواهند کرد.
واکنش مقامات بریتانیا به رونمایی از برونتاناکس
رونمایی از برونتاناکس در تاریخ ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ و در نمایشگاه هوایی فارنبرو با حضور وزیر دفاع تازهمنصوبشده بریتانیا، وس استریتینگ، و فرمانده نیروی هوایی سلطنتی، ژنرال هارو اسمیت، انجام شد.
«این هواپیما نشان میدهد که بریتانیا مهارت، فناوری و اراده لازم برای پیشتازی در قدرت هوایی رزمی جهان را دارد.»
— وس استریتینگ، وزیر دفاع بریتانیا
استریتینگ افزود که سرمایهگذاری سیصد میلیون پوندی دولت در برنامه استورم فایتر، برای پشتیبانی از توسعه پرندههای رزمی خودران در داخل بریتانیا و کمک به هدف تبدیلشدن این کشور به نخستین نیروی هوایی نسل ششم اروپا در نظر گرفته شده است.
«نیروی هوایی سلطنتی مصمم است نخستین نیروی هوایی نسل ششم اروپا شود و برونتاناکس گامی مهم در این مسیر است.»
— ژنرال هارو اسمیت، فرمانده نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا
به گفته سایمون بارنز، مدیر گروه بخش هوایی بیایای سیستمز، پرندههای رزمی همیار توان لازم برای گسترش برد جنگندههای سرنشیندار را فراهم میکنند و در عین حال خلبانان را از خطر مستقیم دور نگه میدارند.
کاربرد دریایی برونتاناکس برای نیروی دریایی سلطنتی
نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا در چارچوب طرحی موسوم به «ناوگان ترکیبی»، بهدنبال ادغام پرندههای خودران با هواپیماهای سرنشیندار مانند اف-۳۵ بی بر روی ناوهای هواپیمابر کلاس ملکه الیزابت است.
بیایای سیستمز اعلام کرده نسخهای از برونتاناکس با بدنه تقویتشده، چرخ فرود و قلاب فرود میتواند نیازهای برنامه دریایی موسوم به ونکوییش را برآورده کند. این برنامه بهدنبال یک پرنده رزمی جتمحرک است که بدون نیاز به کاتاپولت یا سیم فرود، از روی ناو هواپیمابر برخیزد و بنشیند.
به دلیل طراحی پیمانهای بدنه برونتاناکس، این تغییرات را میتوان مستقیماً روی خط تولید انجام داد. در نتیجه، یک خانواده مشترک از پرندههای خودران میتواند هم نیازهای نیروی هوایی و هم نیازهای نیروی دریایی سلطنتی را بدون توسعه یک سکوی جداگانه برآورده کند.
جایگاه برونتاناکس در رقابت جهانی هواپیماهای همیار خودران
رونمایی از برونتاناکس در بستری از رقابت فزاینده میان کشورهای غربی برای ساخت پرندههای رزمی همیار رخ میدهد. ایالات متحده از مدتی پیش برنامه پرندههای رزمی همیار نیروی هوایی خود را در فازهای پیشرفتهتری دنبال میکند و چند سازنده آمریکایی پیشتر کوشیده بودند توجه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا را جلب کنند.
در آلمان نیز نیروی هوایی این کشور در حال ارزیابی پرنده امکیو-۲۸ گوست بت، محصول شرکت استرالیایی بوئینگ، بهعنوان یک گزینه همیار برای جنگنده یوروفایتر است. این روند نشان میدهد کشورهای اروپایی هر یک مسیر جداگانهای برای ورود به عصر پرندههای رزمی خودران دنبال میکنند.
تا زمان تنظیم این گزارش، هیچیک از مقامات رسمی کشورهای دیگر اظهار نظر مشخصی درباره برونتاناکس منتشر نکردهاند. واکنشهای رسمی موجود، منحصر به مقامات دولت بریتانیا و مدیران بیایای سیستمز بوده است.
بیایای سیستمز همچنین اعلام کرده برونتاناکس پتانسیل صادراتی دارد و میتواند علاوه بر بریتانیا، نیاز متحدان این کشور در دیگر نقاط جهان را نیز پوشش دهد.
مسیر پیشروی برونتاناکس تا ورود به خدمت
در گام بعدی، برونتاناکس آزمایشهای زمینی خود را در مرکز وارتون به پایان میرساند و سپس وارد فاز آزمایش پرواز در آسمان بریتانیا خواهد شد. نخستین پرواز آن برای نیمه نخست سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.
اگر این برنامه طبق زمانبندی پیش برود، برونتاناکس میتواند پیش از پایان دهه جاری وارد خدمت عملیاتی نیروی هوایی سلطنتی شود و در کنار جنگندههای تایفون و در آینده جنگنده نسل ششم جیسیایپی، بخشی از ترکیب نیروی هوایی بریتانیا باشد.
جمعبندی
برونتاناکس نمادی از تلاش بریتانیا برای حفظ صنعت دفاعی بومی و ورود مستقل به عصر پرندههای رزمی خودران است. توسعه این پرنده، همزمان اهداف نظامی، صنعتی و سیاسی بریتانیا را دنبال میکند: تقویت توان رزمی نیروی هوایی و دریایی سلطنتی، حمایت از زنجیره تأمین داخلی صنایع هوافضا و تثبیت جایگاه بریتانیا در رقابت جهانی فناوری دفاعی.
