حمله آمریکا به ایران؛ مرور کامل تحولات ۲۴ ساعت اخیر در جنگ ایران و آمریکا (۲۲ و ۲۳ تیر ۱۴۰۵)
در بازه بیستوچهار ساعت گذشته، دور تازهای از حمله آمریکا به تأسیسات نظامی ایران و پاسخ متقابل نیروهای مسلح ایران به کشورهای میزبان پایگاههای آمریکایی در خلیج فارس، آتشبس نافرجام میان دو کشور را عملاً بیاثر کرده است. آمریکا از دوشنبه شب برای سومین شب متوالی، حمله آمریکا به اهداف نظامی در جنوب و مرکز ایران را از سر گرفت و فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد هدف این عملیات، کاهش توان ایران برای اقدام علیه کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز است. در واکنش، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با پهپاد و موشک، پایگاههای نیروهای آمریکایی در بحرین، کویت، اردن و رادارهای عمان را هدف قرار داد.
چه مناطقی هدف حمله آمریکا در داخل ایران قرار گرفت؟
به گفته مقامهای محلی ایران، حمله آمریکا در این دور از عملیات، دستکم هشت نقطه در استان خوزستان را در بر گرفت. ولیالله حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان، به خبرگزاری ایسنا گفته است نیروهای آمریکایی شب گذشته به این نقاط حمله کردهاند. بر اساس گزارش خبرگزاری ایرنا، اصابت یک پرتابه به ایستگاه پمپاژ آب کشاورزی در ماهشهر باعث کشته شدن یک نگهبان امنیتی و مجروح شدن چهار نفر دیگر شد.
- خوزستان: دستکم هشت نقطه هدف حمله آمریکا قرار گرفت، از جمله ایستگاه پمپاژ آب در ماهشهر با یک کشته و چهار مجروح.
- بندرعباس: به گزارش خبرگزاری تسنیم، یک پهپاد انتحاری آمریکایی از نوع لوکاس (سامانه حمله ترکیبی کمهزینه بدون سرنشین) در آسمان این شهر ساحلی رهگیری و ساقط شد.
- سیریک و جزیره قشم: طبق گزارش رسانههای دولتی ایران، صدای انفجار در این دو نقطه ساحلی جنوب کشور شنیده شده است.
- فرودگاه بوشهر
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده در این دور از حمله آمریکا، دهها هدف با مهمات دقیق مورد اصابت قرار گرفته که شامل سامانههای پدافند هوایی، رادارهای ساحلی، توان موشکی و پهپادی و قایقهای کوچک نظامی ایران میشود. نکته قابل توجه از نظر نظامی این است که آمریکا برای نخستینبار در این حمله آمریکا، بهطور همزمان از جنگنده، ناوهای جنگی، پهپادهای انتحاری هوایی و پهپادهای انتحاری دریایی استفاده کرده است؛ رویکردی که در اصطلاح نظامی به آن «عملیات چند بُعدی» گفته میشود و به معنای هماهنگی همزمان چند حوزه نبرد (هوا، دریا و زیرساخت الکترونیک) است.
پاسخ ایران به حمله آمریکا؛ کدام کشورهای منطقه هدف قرار گرفتند؟
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در واکنش به حمله آمریکا، عملیات موسوم به تلافیجویانه خود را در چهار کشور همسایه ایران انجام داد. به گزارش خبرگزاری فارس، این عملیات علیه پایگاهها و تأسیساتی صورت گرفت که به گفته سپاه، در خدمت نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه قرار دارند.
- بحرین: سپاه با موشک و پهپاد، تأسیسات پایگاه هوایی شیخ عیسی و منطقه جفیر را هدف قرار داد؛ از جمله سالن نگهداری بالگرد، آشیانه هواپیمای پی-۸ پوزایدون و مرکز فرماندهی پهپادی. وزارت کشور بحرین به مردم هشدار داد به نزدیکترین مکان امن پناه ببرند.
- کویت: هدف این حمله، یک پایگاه موشکی زمینبهزمین آمریکا بود. سپاه مدعی شد دو سکوی پرتاب هیمارس (سامانه موشکی متحرک ساخت آمریکا) و انبارهای مهمات را در آتش سوزانده است. ستاد کل ارتش کویت اعلام کرد پدافند هوایی این کشور با اهداف پروازی مهاجم درگیر بوده است.
- اردن: سپاه پایگاه هوایی پرنس حسن را هدف قرار داد و مدعی شد چند انبار سوخت و مهمات را آتش زده است. ارتش اردن گفت چهار موشک وارد حریم هوایی این کشور را رهگیری و منهدم کرده است.
- عمان: سپاه گفت رادار دوربرد شناسایی هوایی و راداری که مسئول ردیابی شناورها بود را در عمان منهدم کرده است.
در همین بازه، ایران بار دیگر شناورهای تجاری در تنگه هرمز را هدف قرار داد. سخنگوی سنتکام گفته است جنگندههای آمریکایی یک موشک کروز و یک پهپاد انتحاری ایران را که به سمت این شناورها شلیک شده بود، رهگیری و منهدم کردند.
محاصره دریایی؛ بُعد اقتصادی حمله آمریکا به ایران
در کنار حمله آمریکا به اهداف نظامی، فرماندهی مرکزی آمریکا از دوشنبه اعلام کرد از ساعت چهار بعدازظهر به وقت شرق آمریکا در روز سهشنبه (۱۴ ژوئیه)، محاصره دریایی بنادر و سواحل ایران را از سر میگیرد. محاصره دریایی به این معناست که ناوهای نظامی یک کشور، تردد کشتیها به بنادر کشور هدف را کنترل یا مسدود میکنند. این اقدام، ادامه همان محاصرهای است که از ۱۳ آوریل تا ۱۸ ژوئن اجرا شده بود و با امضای توافق آتشبس در چارچوب یادداشت تفاهم اسلامآباد میان ایران و آمریکا متوقف شده بود.
طبق آمار سنتکام، در دوره نخست اجرای این محاصره، بیش از ۱۴۰ کشتی تجاری که تابع دستور محاصره بودند مسیرشان تغییر داده شد، ۹ کشتی متخلف از کار انداخته شدند و بیش از ۵۰ محموله کمک انساندوستانه اجازه عبور یافتند. رئیسجمهور آمریکا همچنین اعلام کرد آمریکا برای تأمین امنیت تنگه هرمز، ۲۰ درصد از ارزش محمولههای عبوری از این آبراه را بهعنوان هزینه خدمات امنیتی دریافت خواهد کرد.
ترامپ درباره حمله آمریکا به ایران چه گفته است؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با شبکه انبیسی، ایران را به نقض تفاهم اخیر متهم کرد. او گفت طرف ایرانی یک روز پیش از حمله به یک کشتی، توافقی «کامل» با آمریکا پذیرفته بود، اما کمتر از یک ساعت پس از پایان مذاکرات، پهپادی به سوی یک کشتی شلیک شد. ترامپ همچنین تأکید کرد تنگه هرمز باز است و «با یا بدون ایران» باز خواهد ماند.
رئیسجمهور آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، از بازگرداندن محاصره دریایی ایران و دریافت هزینه ۲۰ درصدی از محمولههای عبوری خبر داد و نوشت این محاصره تنها مانع تردد کشتیهای ایران یا مشتریان آن میشود و سایر کشورها همچنان از تردد آزاد در این آبراه برخوردار خواهند بود.
اگر به مقالههای هوانوردی علاقه دارید، میتوانید با مراجعه به صفحه هوانوردی، از جدیدترین مقالههای این حوزه مطلع شوید.
واکنش عراقچی و مقامات ایرانی به حمله آمریکا
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس به اظهارات ترامپ درباره هزینه امنیتی تنگه هرمز واکنش نشان داد و با لحنی کنایهآمیز نوشت رئیسجمهور آمریکا «کاملاً درست» میگوید و هر کشوری که امنیت عبور کشتیها را تأمین کند باید هزینه آن را دریافت کند. او افزود ایران همواره «نگهبان» تنگه هرمز بوده و «برای همیشه» چنین خواهد ماند، و رقم ۲۰ درصدی مطرحشده را زیاد دانست.
عراقچی همچنین اعلام کرد گفتوگوهای سیاسی و فنی ایران با عمان درباره مدیریت تنگه هرمز و تردد کشتیها ادامه دارد. وزارت امور خارجه ایران نیز در بیانیهای، حمله آمریکا به تأسیسات داخل خاک ایران را محکوم و آن را نقض تعهدات ناشی از یادداشت تفاهم اسلامآباد توصیف کرد.
تأثیر حمله آمریکا بر کشتیرانی در تنگه هرمز
بر اساس دادههای شرکت اطلاعات تجاری کیپلر، شمار شناورهای عبوری از تنگه هرمز به پایینترین سطح خود در پنج هفته گذشته رسیده است؛ بهگونهای که روز یکشنبه تنها شش کشتی از این آبراه عبور کردهاند. کارشناسان کشتیرانی میگویند تا زمان دستیابی به یک توافق پایدارتر میان دو طرف، احتمال نوسان شدید در حجم تردد از این مسیر باقی خواهد ماند.
جمعبندی؛ وضعیت میدانی پس از تازهترین حمله آمریکا
در مجموع، آخرین حمله آمریکا به ایران و پاسخ متقابل سپاه پاسداران در بحرین، کویت، اردن و عمان، نشان میدهد آتشبس دو هفتهای که در قالب یادداشت تفاهم اسلامآباد امضا شده بود، عملاً کارکرد خود را از دست داده است. با این حال، گفتوگوهای غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن با میانجیگری قطر، عمان و پاکستان همچنان جریان دارد و طرفین، در کنار درگیری نظامی، مسیر دیپلماسی را بهطور کامل نبستهاند.
